Bu çalışma, yapay zekânın uygulamalı dilbilim ve dil eğitimi alanında yarattığı dönüşümü toplumsal, pedagojik ve dilsel boyutlarıyla ele almaktadır. Tartışmanın odağında bu teknolojilerin ne kadar geliştiği sorusu değil dil eğitiminde hangi dillerin öne çıktığı, hangi konuşurların merkeze alındığı, hangi bilgi biçimlerinin geçerli sayıldığı ve öğrenme imkânlarının kimler için genişlediği sorusu yer almaktadır. Yapay zekâ; bir yandan öğrenenlerin derse katılımını artıran, kişiye uygun destek sunan, geri bildirim süreçlerini hızlandıran ve özellikle mülteciler, yerinden edilmiş topluluklar, yerli halklar ve dilsel bakımdan dışlanan öğrenciler için yeni öğrenme yolları açan önemli imkânlar sunmaktadır. Google Translate ve üretici yapay zekâ araçları üzerine yapılan güncel araştırmalar; bu sistemlerin dil öğrenimini desteklediğini, ifade alanını genişlettiğini, özgüveni güçlendirdiğini ve toplumsal katılımı artırdığını göstermektedir. Öte yandan aynı alan egemen dillerin, standart dil anlayışının ve merkezî kültürel kabullerin yeniden üretilmesine de zemin hazırlamaktadır. Yerel dillerin, lehçelerin, aksanların ve farklı bilgi biçimlerinin geri plana itilmesi; yapay zekâ destekli dil eğitiminin en önemli riskleri arasında yer almaktadır. Bu çerçevede Birhane’nin “algoritmik sömürgecilik” ve Meighan’ın “kolonyaldilsellik” kavramları, dilsel geçerliliğin, eğitsel kabulün ve bilgi değerinin hangi merkezden tanımlandığını açıklamak bakımından önemli bir kavramsal dayanak sunmaktadır. Çalışma daha adil bir yapay zekâ düzeni için etik tasarımın, ortak üretimin, kültürel temsilin, erişim eşitliğinin ve dilsel çeşitliliğin gözetilmesi gerektiğini vurgulamakta; yapay zekâyı teknik bir yenilikten çok, dil eğitiminin yönünü, kapsamını ve adalet anlayışını etkileyen bir güç alanı olarak konumlandırmaktadır.
This article examines the transformation brought about by artificial intelligence in applied linguistics and language education in its social, pedagogical, and linguistic dimensions. The central concern is not how advanced these technologies have become, but which languages are brought to the fore in language education, which speakers are placed at the center, which forms of knowledge are recognized as legitimate, and for whom learning opportunities are expanded. On the one hand, artificial intelligence offers important possibilities by increasing learners’ participation in class, providing individualized support, accelerating feedback processes, and opening new pathways for learning, especially for refugees, displaced communities, Indigenous peoples, and students marginalized in linguistic terms. Recent research on Google Translate and generative AI tools shows that these systems can support language learning, expand possibilities for expression, strengthen self-confidence, and foster social participation. On the other hand, the same field also creates conditions for the reproduction of dominant languages, standardized views of language, and centralized cultural assumptions. The marginalization of local languages, dialects, accents, and alternative forms of knowledge stands among the most significant risks of AI-supported language education. In this context, Birhane’s concept of “algorithmic colonialism” and Meighan’s notion of “colonialingualism” provide an important conceptual basis for explaining the centers from which linguistic legitimacy, educational acceptance, and the value of knowledge are defined. The article emphasizes that a more just AI order requires ethical design, collaborative production, cultural representation, equality of access, and careful attention to linguistic diversity. It therefore positions artificial intelligence not simply as a technical innovation, but as a field of power that shapes the direction, scope, and sense of justice within language education.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
