tahmine dayalı tamamlama (inpainting) algoritmalarının, tarihsel ve maddi boşlukları doldurma pratiğini ontolojik ve etik açılardan eleştirel bir analize tabi tutmayı amaçlamaktadır. Çalışma, bu teknolojilerin yalnızca teknik bir başarı olarak değil, aynı zamanda kültürel mirasın ontolojisini (varlık koşullarını) ve tarihsel bilginin üretimini yeniden şekillendiren bir pratik olarak anlaşılması gerektiğini savunmaktadır. Gelişmiş modeller (ör. GAN’lar, Difüzyon Modelleri), hasarlı veya eksik bir sanat eserinin mevcut bağlamından yola çıkarak olası ve görsel olarak tutarlı tamamlamalar üretme kapasitesine sahiptir. Ancak bu “tahmine dayalı arkeoloji”, otantiklik, niyet, maddesellik ve tarihsel belirsizlik gibi temel kavramları sorgulamaktadır. Makale, öncelikle geleneksel restorasyon etiği (Brandi, 1963; Riegl, 1903) ile bilgisayarlı görü ve derin öğrenme literatürünü (Pathak vd., 2016; Iizuka vd., 2017) sentezler. Ardından, metodolojik bir çerçeve sunarak, algoritmik karar verme süreçlerinin, veri seti önyargılarının ve stokastik çıktıların, restorasyonun “olanaklı dünyalarını” nasıl sınırladığını veya çarpıttığını inceler. Çalışma, “dijital palimpsest”, “spekülatif otantisite” ve “algoritmik nostalgia” gibi kavramsal araçlar önererek, YZ’nin yaratabileceği tarihsel temsillerin doğasına odaklanır. Bulgular, YZ-tamamlamasının, yalnızca bir eseri “eski haline getirmediğini”, aynı zamanda onu, geçmişe dair güncel veri ve estetik varsayımlarla yüklü yeni bir hibrid nesneye dönüştürdüğünü göstermektedir. Bu süreç, restoratörün geleneksel otoritesini algoritmaya devrederken, izleyiciyi bir “tarihsel olasılık” illüzyonu ile karşı karşıya bırakır. Sonuç olarak, bu makale, ontolojik belirsizliği kabul eden, şeffaflığı ve katılımcılığı önceleyen yeni bir etik çerçevenin aciliyetini ortaya koymaktadır. YZ restorasyonu, bir tamir aracından ziyade, kültürel belleğin yorumlanması ve temsiline dair derin felsefi soruları gündeme getiren bir “uygulamalı tarih felsefesi” alanı olarak değerlendirilmelidir.
This research aims to critically analyze the practice of filling historical and material gaps through predictive inpainting algorithms—especially those based on deep learning models—in the field of artificial intelligence (AI)-based painting restoration, from ontological and ethical perspectives. The study argues that these technologies should be understood not only as a technical achievement but also as a practice that reshapes the ontology (conditions of existence) of cultural heritage and the production of historical knowledge. Advanced models (e.g., GANs, Diffusion Models) possess the capacity to produce plausible and visually consistent completions based on the existing context of a damaged or missing artwork. However, this “predictive archaeology” calls into question fundamental concepts such as authenticity, intention, materiality, and historical uncertainty. The article first synthesizes traditional restoration ethics (Brandi, 1963; Riegl, 1903) with computer vision and deep learning literature (Pathak et al., 2016; Iizuka et al., 2017). It then presents a methodological framework, examining how algorithmic decision-making processes, dataset biases, and stochastic outputs limit or distort the “possible worlds” of restoration. By proposing conceptual tools such as “digital palimpsest,” “speculative authenticity,” and “algorithmic nostalgia,” the study focuses on the nature of the historical representations AI can create. The findings reveal that AI-based completion does not merely “restore” a work to its former state but transforms it into a new hybrid object laden with contemporary data and aesthetic assumptions about the past. This process transfers the traditional authority of the restorer to the algorithm, while confronting the viewer with an illusion of “historical probability.” Consequently, this paper highlights the urgent need for a new ethical framework that acknowledges ontological ambiguity and prioritizes transparency and participation. AI restoration should be regarded not as a repair tool but as a field of “applied philosophy of history” that raises profound philosophical questions about the interpretation and representation of cultural memory.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
